Kvart niške Palilule nastao krajem devetnaestog veka danas je kraj stambenih zgrada i solitera, a bravar na Starom groblju dolazi do vrata stanova na spratovima i do zajedničkih ulaza. U kvartu je i zgrada opštine, a sa južne strane na njega se nastavlja brdovito Kalač brdo, koje portali za nekretnine vode zajedno sa Starim grobljem.
U soliteru posao je na dvoje vrata – ulaznim vratima zgrade, koja su zajednička, i vratima stana – a u novijim zgradama uglavnom na sigurnosnim vratima i cilindrima. U novim zgradama na Kalač brdu i iznad DIF-a vrata su nova, ali su ključevi pre vas prošli kroz više ruku, pa je i tu prvo pitanje ko ih još ima.
Staro groblje i Kalač brdo u Nišu: kakve zgrade, takve brave
Sa severa kvart zatvara pruga, koja je ujedno granica Palilule i Medijane, sa zapada je Bubanj, kvart blizu izlaza iz grada, sa istoka kvart Palilula, a sa juga Kalač brdo i Tutunović podrum. Istočno od njega je i Stara železnička kolonija, sa obnovljenim zgradama od dva i tri sprata i Palilulskom pijacom u blizini.
Gimnazija i fakulteti
U kvartu su Gimnazija „Svetozar Marković“, Fakultet zaštite na radu i Fakultet sporta i fizičkog vaspitanja (DIF). Iznad DIF-a ima i novije gradnje. Gimnazija i fakulteti su i dobri orijentiri za ceo kraj, jer ih znaju i oni koji u njemu ne stanuju.
Tutunović podrum
Južno od kvarta je Tutunović podrum, deo brda Gorica oko kilometar od centra, nazvan po vinskom podrumu Svetozara Tutunovića. Na tom delu brda ulice su mestimično vrlo strme, kao Svetolika Rankovića, pa je kod adrese tamo korisno reći i odakle je prilaz, odnosno da li se do kuće ili zgrade stiže odozgo ili odozdo.
Kalač brdo
Kalač brdo je brdovita četvrt na jugu grada, između Bubnja, Tutunović podruma i Starog groblja, i jedan od kvartova na Gorici. Gradska linija ga povezuje sa Sarajevskom ulicom, a i na njemu ima novogradnje.
Ulice na brdu su strme, pa je kod poziva korisno reći i sa koje strane se prilazi zgradi.
Od sigurnosnih vrata do zaglavljenog cilindra: bravar na Starom groblju
U kraju stambenih zgrada skoro svaki posao počinje na vratima stana – kod sigurnosnih vrata, cilindra ili brave koja je zapela. Ključ koji se sve teže okreće u starijim vratima često je znak da je krilo popustilo, a ne da je brava za bacanje.
- Za stanove koji su tokom godina dobili sigurnosna vrata, izbor jače brave i prepravka starije brave na dvokrilni ključ za cilindar opisani su kod usluge sigurnosne brave.
- Kad je ključ izgubljen, kad zapinje ili kad je stan kupljen od prethodnog vlasnika, zamena cilindra rešava stvar bez diranja brave.
- Kad se brava zaglavi i ništa ne popušta, kontrolisano obijanje brave uklanja samo cilindar, a vrata i štok po pravilu ostaju čitavi.
Nov cilindar se posle obijanja ugrađuje najčešće u istom dolasku, ako je mera poznata. Kod nestandardnog cilindra majstor kaže kako vrata ostaju zaključana do ugradnje, a pre svega toga i zašto blaži put ne prolazi i koliko košta nov cilindar.
Stan u soliteru na Starom groblju: šta je drugačije za bravara
U soliteru vrata stana nisu jedina brava koja vas se tiče. Tu su i ulazna vrata zgrade, lift koji ponekad ne radi i podrumska ostava, a sve to utiče na to kako izgleda poziv bravaru.
Ulazna vrata koja koristi cela zgrada
Kroz ulaz solitera svakog dana prolaze svi stanari i njihovi gosti, pa se brava i cilindar na tim vratima troše brže nego na vratima stana. Ključeva od ulaza je sve više kako se stanari smenjuju, a niko više ne zna tačno koliko ih je. Kad brava na ulazu prestane da drži, o zameni odlučuju stanari zajedno, a dobro je da se zna da li se menja samo cilindar ili cela brava, jer od toga zavisi i koliko novih ključeva treba podeliti.
Ako se brava na ulazu menja baš dok ste na putu, dogovorite unapred kod koga ćete preuzeti nov ključ. Inače se lako desi da stan možete da otključate, a do njega ne možete ni da stignete.
Pre dolaska majstora korisno je da upravnik zna koliko je stanova i koliko ključeva treba, i da se dogovori ko će ih podeliti stanarima koji tog dana nisu kod kuće.
Visok sprat i lift
Kad je stan visoko, recite i da li lift radi. Majstor tada nosi alat i delove pešice, pa je bolje da odmah ponese sve što bi moglo da zatreba nego da se vraća do kola.
Noću je u zgradi tiho, pa se bušenje cilindra čuje na nekoliko spratova. Ako se zna da će možda morati da se buši, dobro je da najbliže komšije znaju šta se dešava.
Podrumi i ostave
Soliteri obično imaju podrumske ostave sa jednostavnijim bravama ili katancima, do kojih se stiže zajedničkim hodnikom. Ako menjate cilindar na stanu zbog izgubljenog svežnja, setite se i ostave, jer je ključ od nje verovatno bio na istoj alci.
Sigurnosna vrata u starijim zgradama
U starijim zgradama deo stanova je tokom godina dobio sigurnosna vrata umesto prvobitnih drvenih, pa se u istom hodniku sreću vrata različite starosti i različitih brava. Starija sigurnosna vrata često imaju bravu na dvokrilni ključ, koja se, gde je to moguće, prepravlja za cilindar.
Mokranjčeva, Kičevo i Palilulska pijaca: gde još radi bravar
Sa ostatkom Palilule Staro groblje deli pijacu: Palilulska pijaca je u susednom kvartu Palilula, istočno od Starog groblja – bravar na Paliluli. Isti uslovi važe na Apelovcu, koji portali vode zajedno sa Mokranjčevom ulicom i Gabrovačkom rekom, i na Ledenoj steni, koja sa Kičevom čini jednu celinu na portalima.
Bravar do vrata solitera na Starom groblju
U soliteru majstoru najviše pomaže kad zna ulaz, sprat i da li lift radi, a u samom kvartu dobri orijentiri su Gimnazija „Svetozar Marković“ i fakulteti. Ako je adresa kod pruge, recite i to, jer je ona severna granica kvarta. Na Kalač brdu važna je strana sa koje se prilazi, pa dežurni bravar u Nišu nalazi pravi ulaz i sprat bez traženja.